Unua
paĝo
DEZIRO (Milan Rakiĉ<1876-1938>)
Kiam por mi venos hor' de
morto enda,
Dio, ho permesu, dum aŭtuna
nokto
mi mortu serena, en juneca
forto,
sub la pompa brilo de l' ĉiel'
septembra!
Mort' estas facila. Sed kunulo
ĝia,
la vanteco veka eĉ fronte
de l' morto:
profesiaj larmoj sur vizaĝ'
virina
kaj falsa doloro de luvemaj
homoj.
Kaj sutano nigra, kandeloj
kaj pliaj
ceremoni' tedo, pezo kaj malplaĉo,
estas ega premo por la sentoj
miaj
antaŭ modestbelo be l' eterna
paco!
Ho, morti, nur tiel - sen
homoj, sen moroj,
sen teda kaj stulta ritaro
pro l' morto -
senbrue, simile al velko de
floroj,
malesperon, vivon fordoni
al sorto.
Kvazaŭ ventoblove en juneca
forto,
sub la pompa brilo de l' ĉiel'
septembra.
Surplanke ikonas krucumita
Kristo,
el rompitaj ripoj la sango
torentas,
en okuloj morto, agonia tristo,
nimbo super kapo forĝite arĝentas.
Donac' de l' nobeloj kaj de
l' pia sebro,
dukata kolĉeno estas komplemento,
sur la kadro brilas la pura
arĝento
kiun inkrustis artistoj el
Debro.
Falinta sur plankon, kuŝas
Kristo tia,
iom-postiome obskur' falas
plia,
noktaj rabobirdoj predoprete
flankas.
Kristo senespera - en regno
fantoma,
invitas al preĝo en templo
senhoma,
sed la kredantaro delonge
jam mankas...
KUN FAMILIANOJ (Vladislav
Petkoviĉ Dis <1880-1917>)
En hor' noktomeza, kun pensilumino,
pens', ke vi plu vivas en
mia patrio,
mia bela stelo, panjo kaj
sklavino,
Dio, kion ŝi nun faras en
Serbio?
Ĉe ni jam printempas. Revenas
hirundo,
revigliĝis flusoj kaj abundo
flora
kaj konstante kreskas bonodora
grundo
en tombon, silenton, kunulino
fora!
Vi hejmen revenas, dum vesper'
malhela,
tra stratoj timigaj, post
pangajnaj vanoj,
malsatajn okulojn viajn, mia
bela,
nutras patrinamo: "Vivu
nur l' infanoj!"
Ĉambron vi eniras. Bridu larmlavangon,
du infanoj el kvar militaj
hororoj
venas al sin' via, viŝas vian
vangon:
"Ĉu la paĉjo skribis?
Kial plorangoroj?"
Ĉe l' sufera grando, grandas
la demando,
profundiĝas vundo per la plorĉiomoj...
Domkorto heliĝas ĝis matena
rando.
Kvazaŭĵus leviĝos la tomboj
kaj homoj.
Vi kolektis larmojn en harar'
infana.
Mi vidas vin ĉiujn ĉe l' tablo,
modesta.
Via kor' serenas: Sanktaĵ'
diafana
vian frunton kisas, ho vivo
majesta!
SERENADO (Milos Crnjanski
<1893-1977>)
Jen ploras nova, flava lun',
aŭdu min, kara, lastfoje nun.
Mi mortos kaj se vi min ekdeziros,
ne voku mian nomon dum la
krepusko.
Aŭdu venton de l' folioj velkaj,
flavaj.
Ĝi kantos al vi: ke mi ŝatis
aŭtunon,
kaj ne viajn pasiojn, nek
krurojn viajn,
sed kunpremon de l' branĉoj
velkaj, rughavaj.
Se kor' via sopiros min pene:
brakumu kaj kisu branĉon velkantan.
Neniu havas honoron, pasion
nek sufiĉan flamon ami min
plene.
Sed sole la poploj sveltspecaj
kaj la pinoj estantaj fierecaj.
Sed sole la poploj sveltspecaj
kaj la pinoj estantaj fierecaj.
Nun ni sentas nin mildaj kaj
reĝaj
ekpensas ni: ho, kiel estas
neĝaj pintoj uralaj!
Se afliktas nin pala vizaĝo
kiun ni perdis iun vesperon,
scias ni ke ie alie
ni trovos eĉ pli da sincero!
Po unu amo, mateno, fremduje
la animojn premas, ve, homoj,
per kalmeco de bluaj maroj
el kiuj ruĝiĝas grajnoj koralaj
kiel el naskoloko pomoj.
Vekiĝantaj dumnokte, ni ridetas
milde
al luno arĝenta emane
kaj karesas forajn montarojn
glaciajn pintojn, milde, permane.
AMOTREMO (Desanka Maksimoviĉ<1898-1993>)
Ne, ne min aliru! Nur el malproksime
mi amas rigardi la okulojn
du.
Ĉar feliĉo belas atendanta
time,
nur ĝis sinanonco kaj neniam
plu.
Ne, ne min aliru! Pli da ĉarmo
havas
tiu dolĉa tremo, timo kaj
atend'.
Ĉio dum serĉado pli belas,
pli ravas,
pri io ni scias nur laŭ antaŭsent'.
Ne, ne min aliru! Kial kaj
pro kio?
Nur el malproksime ĉio brilas
plu;
nur el malproksime admirindas
ĉio.
Ne, ne min aliru viaj okuloj
du!
Aŭdu, sekreton mi al vi diros:
neniam vi lasu min sola
dum iu muzikas.
Povus al mi ŝajni
profundaj kaj brilaj
okuloj iaj tute simplaj.
Povus al mi ŝajni
ke mi dronas en sonojn,
kaj la manojn
al ĉiu mi etendos.
Aŭ mi povus al iu diri
en tiu stranga hor'
sekreton de mia kor':
Kiom vin amas mi.
Ho, neniam vi lasu min sola
dum iu muzikas!
Ŝajnus al mi: ke ie en arbar'
fluas denove larmoj miaj
el nevideblaj fontoj iaj.
Ŝajnus al mi: ke ie en arbar'
fluas denove larmoj miaj
el nevideblaj fontoj iaj.
Ŝajnus al mi: ke nigra papili'
sur akvon flugile provas skribi
kion neniu al mi kuraĝas diri.
Ŝajnus al mi: ke iu kantas
en mallumo, kaj per amara
floro
tuŝas la vundon da sanganta
koro.
Ho, neniam vi lasu min sola,
neniam sola
dum iu muzikas.
Mi ne plu taksas per horoj,
nek per suna varmega iro;
tag' estas veno de ŝiaj okuloj
kaj nokto rea ilia foriro.
Nek mi plu taksas tempon per
tio,
ĉu sopir' mia ol ŝia pli grandas;
feliĉa mi estas dum dolorkunsento
kaj dum koroj niaj plorritme
batas.
Mi ne bedaŭras, ke fluoj de
l' vivo
forportos ankaŭ la verdan
branĉaron,
foren l' juneco, foriru nun
ĉio,
apud mi haltis ŝi kun admiro.
SERBIO (Oskar Daviĉo <1909-1989>)
Mi konas ĉion vian, kion ĉiu
volas, kion ĉiu portas,
rigardinte vian okulturon,
mi komprenas kion ĝi mesaĝas kaj kion sekretas,
en la fruntofono, en harar',
mia penso la vian kolportas,
mi ja konas viajn lipojn,
kion ili kisas kaj drinkvetas.
Ho, drinkas ili pro malĝojo,
ŝvito, pano kaj malĝuo,
pro la nokto, pro la sonĝo,
peniganta muelŝtonan iron.
Estis mi en muelejo, en mezo
de l' muelbruo
mi aŭdis ja ĉiun vian intiman
deziron.
Kaj zorgojn viajn, ho, Serbio
inter kantoj, inter prunoarboj,
ho, Serbio, inter homoj
en kamparoj,
Ho, Serbio, inter kantoj,
gregoj,
Ho, Serbio, kanto inter la
popoloj!
PATRINO (Branko Copiĉ<1915-1985>
Jam lun' vagadas sur ĉielmaro,
havenos ĝi ĉe noktofin'-
sur suplaj haroj de knab'
dormema,
kuŝas mano de la patrin'...
Infan' ridetas pro viv' fabela,
ĝin gardas, vartas, patrin'
fidela.
Vekiĝas knabo pro sonĝ' terura,
helpvokas li eĉ kun riproĉ
-
el noktmallumo ĉiam preta,
jam eĥas la amata voĉ'.
Noktombroj vane atakas arde,
kiam la panjo maldormas garde!
Matena suno tra la fenestro
kaŝrigardas al la etul' -
eksaltas knabo,- kiu rigardas?
Estas kara panja okul'.
Viciĝas tagoj brilaj senlime
kiam la panjo estas proksime!
Elkreskos knabo, fariĝos homo,
poste kurbiĝos tali' de l'
junul' -
sed la memoro por ĉiam restos,
pri panja mano, voĉo kaj okul'!
LA VESPERTOJ (Vasko Popa
<1922-1991>)
Iu kaŝiĝas antaŭ la alia
sub lian langon li sin kaŝas
alia lin serĉas subtere.
Sur lian frunton li sin kaŝas
alia lin serĉas surĉiele.
En la forgeson lisin kaŝas
alia lin serĉas enherbe.
Kaj la alia serĉas lin senĉese
ĉie alia lin serĉas
en serĉado sin mem perdas.
Okuloj viaj se mankus
forestus ĉielo
en nia eta loĝejo.
Rido se mankus via
la muroj neniam
el okuloj malaperus.
Najtingaloj viaj se forus
salikoj neniam
teneraj trans sojlon pasus.
Manoj se viaj mankus
la suno neniam
en sonĝo nia tranoktus.
BEOGRAD
Blanka vi estas osto inter
nuboj.
Kreskas vi el la ŝtiparo
el traplugita tombo
el disblovita polvo.
Vi kreskas el via malapero.
Suno vin gardas
en ora sia ĉerko
super bojado de jarcentoj.
Kaj portas vin al la nupto
de kvara paradizrivero
kun la trideksesa rivero tera.
Blanka vi estas osto inter
nuboj
osto de ostoj niaj.
SE VI ESTIS (Mira Aleckoviĉ)
Se vi estis kandelo en ies
mano
se ĝi nur prilumis iun mallumon
bone estas.
Se vi estis sola kaj ŝi estis
sola
se vi donis manojn unu al
alia
se vi estis poeto de nur unu
poemo
kaj se tiun poemon ekŝatis
iu
bone estas.
Se vi estis hurlo, kaj doloro
se vi estis
se la krio kaj doloro alies
mildigis ululojn
se vi estis ŝtono en ies mano
se per ĝi estis trafita iu
malproksimo
bone estas.
Se vi estis floro, se vi estis
juneco
se vi per ili ekĝojigis ies
okulon
se vi paŝis kun kapo tirita
inter la ŝultrojn
kaj se vi sukcesis rektiĝi,
eĉ kun timo
bone estas.
ROMANO PRI ILIONO (Milorad
Paviĉ)
Ankaŭ nenifara monako Jelenuŝ
el fundo de siaj profetaj
okuloj
legas kaj legas kaj legas
kaj ĉion tralegi ne povas
kvazaŭ el profunda fonto,
kvazaŭ el diaj libroj
li vidas ŝipon de Kolumbo
kaj ŝipon de Idikopova Kosmo
Li ebria vidas li klare vidas
kiel en parusio
Vasilison ĉe Vieno kaj Galojn
en Belruslando
tutmulton de ĉevalkarno kaj
ruĝajn neĝojn de Oktobro
same Ukrainon li vidas kaj
Blitzkrieg
kaj la kvaropon en Jalto,
same Stalinon
en la jaro mil naŭcent kvardek
ok.
Kaj timplena, ŝirante nebulojn
de l' pekoj siaj,
Jeruzalemon li vidas kaj la
Plormuron kaj Arabojn
kaj pluvojn de la lunŝtono,
kiuj falas en Danubon, maltrafebluaj
kaj anglosasojn sur la Luno,
li vidas, kun kruco
en la kosmo kie troviĝas sovetaj
rusoj
kaj kiu scias kion ankoraŭ
kaj tute vane
ĉerpante la fontojn okulajn..
Sed mi parij' paŝisto tiam
enpikas ŝafistan bastonon
en ĉapelon
kaj ŝanĝante la ŝtrumpojn
mi iras en Sparton por venki,
per fingro trempita en vinon,
parolon pri amo
al bela virino: Heleno la
carino.
SOIFO (Miroslav Antiĉ<1932-1986>)
La rivero povus esti
ocean', se ĝi kurbiĝus,
ĉar en si multe da akvo
ampleksas, akvo por eterno.
Sed se ĝi iam ekhaltus
kaj dum kurado laciĝus
ĝi mortos sen foreco
ĝi mortos pro konsterno.
Mortos en ĝi la vento.
Mortos arbaro kaj greno.
Mortos la sunaj bukedoj
kiuj plektiĝas sur ondo.
Ĝi, do, ne smeas halti
kuras la ĉarma sireno
kun lipoj akvoplenaj
l' plej soifa en l' mondo.
AL PATRIO (Branko Miljkoviĉ<1934-1961>)
Ne ekzistas poemo ekster la
vero
mi amas vin
eĉ se oni sendus bestojn kun
malplenaj okuloj
mi amas vin
eĉ se oni elterigus la hundon
por boji kontraŭ ni
mi amas vin
eĉ se oni mian estonton translokigus
malantaŭ min
mi amas vin
eĉ se oni min murdus
mi amas vin.
Pli ol morto am' enkore fortas,
zorg' enkapa pli ol kap' vastendas,
ankaŭ tio la landon defendas.
Heroar' timiga, soldatar'
defenda, sub tero siestas,
se l' vivantoj falus, ili
lukti pretas,
la landa defendo ankaŭ ili
estas.
Nek el koro nek el kapo lakonas
la vorto,
sed el tero, kvazaŭĝermo aŭ
la floro
kreskas. Ankaŭ tio estas defendforto.
-Jen martira ĝermo!-pesimismas
floro -
-Jen la hela tago!-optimismas
suno,
ankaŭ tio estas defenda fervoro.
Kiom da lando post ni,
tiom da potenco en nia memo,
ankaŭ tio estas landa defendemo.
REVENO DE KAMPULO HEJMEN
(Dobrica Eriĉ)
Li alportis erinacon
en gorĝo, kaj du lin birdoj
renkontis en korto.
Ventro de la edzino kreskas
kaj bovino abortis.
Kaj nun li ŝanceliĝas
inter la hejmo kaj stalo:
du larmoj, nigra kaj blanka
vangon lian dividis.
DIPATRINO LA TRIMANA (Matija
Beĉkoviĉ)
Mi ne venis al vi, Urĝa Helpantino,
por ke manon kriplan regeneru
graco
kaj vin hejmen mi ne portos,
Sankta Perantino,
por ke fratkverelon vi turnu
al paco.
Brakojn miajn forigis malbono,
la fratoj pereis en buĉo tirana,
ĝis la plej malsupra mi descendis
ŝtono
por vin serĉi, Panjo la Trimana.
Ĉar nur ĉi tie, ho, Ĉielreĝino,
oni mialingve al la preĝo
hastas,
kun rezigno pri viando, pri
mensogrutino,
ok jarcentojn oni kontinue
fastas.
Eĉ se lingvo kaj land' miaj
estus detruitaj,
ĉio- krom terpeco kie mi persistas-
ni ankor' ne estas el mond'
eksigitaj
ĉar dum vi ĉeestas, ankaŭ
mi ekzistas.